(function() { (function(){function c(a){this.t={};this.tick=function(a,c,b){var d=void 0!=b?b:(new Date).getTime();this.t[a]=[d,c];if(void 0==b)try{window.console.timeStamp("CSI/"+a)}catch(l){}};this.tick("start",null,a)}var a;if(window.performance)var e=(a=window.performance.timing)&&a.responseStart;var h=0=b&&(window.jstiming.srt=e-b)}if(a){var d=window.jstiming.load;0=b&&(d.tick("_wtsrt",void 0,b),d.tick("wtsrt_","_wtsrt", e),d.tick("tbsd_","wtsrt_"))}try{a=null,window.chrome&&window.chrome.csi&&(a=Math.floor(window.chrome.csi().pageT),d&&0=c&&window.jstiming.load.tick("aft")};var f=!1;function g(){f||(f=!0,window.jstiming.load.tick("firstScrollTime"))}window.addEventListener?window.addEventListener("scroll",g,!1):window.attachEvent("onscroll",g); })();

Konan sem kyndir ofninn sinn

Eldhúsreyfarar miðaldra matargúrús á Skólavörðuholtinu

13.8.04

Ég er að fara norður í Skagafjörð á eftir af því að Skarphéðinn afabróðir minn verður jarðaður á morgun í heimagrafreitnum í Djúpadal. Ég skrifaði ekki minningargrein um hann í Moggann - Eiríkur bróðir gerir það og ég get tekið undir hvert orð sem hann segir, að breyttu breytanda - en í staðinn ætla ég að skrifa nokkur orð hér. Þetta er samt ekki minningargrein, eða allavega ekki eins og ég hefði skrifað fyrir Moggann. Eiginlega finnst mér að minningargreinar eigi hvergi betur heima en á bloggi.


Það er oft ógerlegt að velja aðeins eitt orð til að lýsa einstaklingi en þegar Hénni á í hlut reynist mér það afar létt; hann var góðmenni. Og ef ég mætti svo bæta við öðru orði væri valið einnig auðvelt. Hann var sveitamaður. Ég fór að hugsa um það eftir á að líklega hefði Hénni ekki getað kosið sér betri stund til að fá að fara. Á fallegu skagfirsku síðkvöldi, að áliðnu góðu heyskaparsumri. Löngu dagsverki lokið, heyið komið í hlöðu og von á góðum heimtum og rígvænum lömbum af fjalli í haust.

Mér finnst einhvern veginn að með Hénna hverfi síðustu beinu tengslin við bernskuárin í Djúpadal þótt minningarnar sitji eftir. Þegar ég var barn voru þeir bræður, afi, Stebbi og Hénni, afar stór hluti af tilverunni. Við töluðum um þá einu nafni sem ,,piltana" þótt þeir væru allir miðaldra eða ríflega það þegar ég man fyrst eftir mér. Þeir bræðurnir voru miklir mannkostamenn en þó ákaflega ólíkir. Þeir héldu allir mikið upp á okkur systkinin. En þótt okkur þætti mjög vænt um þá alla var aldrei neinn vafi á því í okkar hóp hver þeirra okkur fannst bestur. Hénni var sá sem gerði aldrei upp á milli okkar á nokkurn hátt; sá sem sýndi okkur einstaka þolinmæði og missti aldrei stjórn á skapi sínu. Afi og Stebbi skömmuðu okkur eins og hunda, þó örugglega ekki oftar en efni stóðu til, því að það er synd að segja að við höfum verið sérlega dæl börn. Við tókum lítið mark á þeim.

Hénni skammaði okkur aldrei nokkurn tíma. Alveg sama hvað við gerðum. Ekki einu sinni þegar ég klippti í sundur fallega heklaða rúmteppið hans (af því bara) eða þegar Gunna systir vakti hann af værum blundi með því að berja hann bylmingshögg án nokkurrar viðvörunar eða ástæðu; hann hrökk upp með andfælum, hún tilkynnti: ,,Ékk barði þikk í kviðinn" (hún var nokkuð fastmælt á þeim árum), snerist á hæli og strunsaði burtu. Örsjaldan fann maður þó að honum mislíkaði; ég man að þegar ég hafði stolist í tinvírinn sem hann notaði til að lóða - það var svo gaman að bræða hann í kertaloga - kom hann til mín og sagði að þetta mætti ég ekki. Ég sagði ,,en ég tók bara svooona mikið" og sýndi honum. Hann benti mér á að þetta væri nú ekki svo lítið, sagði mér hvað vírinn kostaði (200 krónur rúllan, ég man það enn) og bað mig að láta hann vera framvegis. Sem ég gerði. Eða næstum því alveg.

Ég man vel eftir því að einhver jólin í Djúpadal - það gæti einmitt vel hafa verið jólin 1966, þegar ég skrifaði óskalistann sem ég birti hér um daginn, kannski þó næstu jól á undan - þá var ein af Dularfullubókunum eftir Enid Blyton á óskalistanum mínum. Við fórum svo að opna pakkana á aðfangadagskvöld og Hénni gaf mér einmitt þessa bók, sem ég gladdist mikið yfir. Svo kom sama bókin úr öðrum pakka og ég laumaði henni undir sængina í kojunni minni svo að Hénni sæi hana ekki. Ég vildi endilega að hann héldi að hann væri sá eini sem hefði gefið mér bókina sem mig langaði svo mikið í; ég sá að ég þyrfti að skipta öðru eintakinu og vildi ekki fyrir nokkra muni skipta bókinni frá Hénna - eða allavega ekki að hann héldi að ég væri að skipta bók sem hann hafði gefið mér. En þegar þriðja eintakið af Dularfullubókinni kom úr pakkanum frá Sigga Hansen gat ég ekki laumað því til hliðar. Ég man enn hvað mér fannst þetta hræðilegt því að ég var svo ákveðin í að Hénni ætti að vera sá eini sem gaf mér bókina.

Æi, það er svo margt sem kemur í hugann. Heyskaparferðir niður í Torfmýri með nesti - níu manns troðið í Willysinn hans Hénna. Hénni að bera mig á bakinu inn dimmu bæjargöngin á Miðgrund af því að ég var skíthrædd við hundinn sem stundum lá í skoti í göngunum. Fimmtugsafmælið hans Hénna haustið 1964, einhver mesti viðburður þess tíma - ómældar birgðir af hangikjöti og tertum og nóg af 75% vodka sem blandaður var í 40 lítra glerflösku inni í búri.

Þegar við fluttum frá Djúpadal í byrjun jólaföstu 1967 var Hénni miðaldra, bakveikur piparsveinn. Varla hefur nokkrum manni þá dottið í hug - síst honum sjálfum - að það væri upphafið á nýju æviskeiði, að mörgu leyti gjörólíku því sem verið hafði þótt hann væri kyrr á sama stað, því að í Dal átti hann heima öll sín tæplega 90 æviár, að frátöldum síðustu árunum á sjúkrahúsinu. En þá kom hún Elinborg til sögunnar, sú einstaka kona, og fyrr en varði átti Hénni stóra fjölskyldu, börn og síðar barnabörn. Yngsta dóttir hans afabróður míns er árinu yngri en yngra barnið mitt.

Fyrir rúmum tveimur árum fékk Hénni slag og lamaðist. Eftir það dvaldi hann á sjúkrahúsinu á Króknum og hrakaði smátt og smátt. Ég heimsótti hann þangað einu sinni, heilsaði honum innilega og hann þekkti mig en lítið varð úr samræðum. Eiríkur sonur hans var hjá honum og var að segja honum frá búskapnum. Til þess samtals hafði ég ekkert að leggja. Ég sat því hjá nokkra stund og hlustaði á þá feðgana; þeir töluðu um störf og staði sem eitt sinn voru hluti af daglegri tilveru minni en eru núna bara minning ein. Og ég vissi að þetta var kveðjustundin.

Ég er ákaflega þakklát fyrir að hafa átt hann Hénna að.

|

12.8.04

Eiginlega er bara eitt útlent blogg sem ég les nokkuð reglulega og það er bloggið hjá litla kínverska hommanum honum Ernie. Og af því að hér var um daginn verið að ræða um nöfn, þá mæli ég eindregið með þessari færslu, þar sem hann segir frá því af hverju hann er ekki alveg sáttur við nafnið sitt.

|

Af hverju er miðbærinn fullur af KR-ingum í skotapilsum?

|

Jæja, þá er það afmælið hennar Gurríar. Reyndar er of heitt til að sitja inni í afmælisveislu en það er sama, ég er búin að skrópa hjá Gurrí tvö ár í röð (að vísu með pottþéttar afsakanir í bæði skiptin) og læt það ekki gerast einu sinni enn.

Tek líklega efnafræðistúdentinn með, ungir og myndarlegir karlmenn (eða myndarlegir karlmenn - eða bara karlmenn) hafa alltaf verið vel séðir í afmælisboðum á Hringbrautinni. Hann er að vísu ekki lengur einhleypur ...

|

Það er grillað úti í hádeginu hér á Fróða í dag og allir sitja núna fyrir framan húsið í sólbaði nema ég. Það er einfaldlega of heitt fyrir mig. Ég er reyndar brunnin á vinstri öxlinni og var að velta því fyrir mér að snúa þeirri hægri í sólina nógu lengi til að brenna á henni líka - svona til að jafna þetta út - en hætti svo við.

Boltastelpan gisti hjá Svövu frænku sinni í fyrrinótt og var hjá henni í gær. Mér skilst að á þessum heitasta degi frá upphafi mælinga í höfuðborginni hafi þær setið inni mestallan daginn og spilað tölvuleiki.

|

Þegar ég kom að norðan á sunnudaginn slapp ég reyndar við að sitja með barnabörnunum í aftursætinu, ég fékk að vera í framsætinu á jeppa eins og ég var að óska mér - reyndar ekki með huggulegan karlmann mér við hlið, bara Gunnu systur, en hún er nú ágætur félagsskapur líka. Svava dóttir hennar var svo í aftursætinu og það barst eitthvað í tal á leiðinni að ég hefði aldrei tekið bílpróf.

Svava: - Þurftir þú ekki að læra á bíl af því að þú fékkst alltaf far með sætu strákunum?

|

11.8.04

Búið að taka forsíðumyndina á næsta Gestgjafa. Það var til allrar hamingju gert úti, nánar tiltekið í garðinum framan við heimili ritstjórans. Fjöldi geitunga fylgdist með af miklum áhuga.

Efnafræðistúdentinn segir að það sé brot á Genfarsáttmálanum að hafa svona veður akkúrat þegar hann er að lesa undir próf. Ég veit ekki með Genfarsáttmálann en það er allavega mannréttindabrot, það get ég samþykkt.

|

Þetta er kannski ekki alveg dagurinn þar sem mann langar að standa inni í gluggalausu eldhúsi við bakstur.

Jæja, þetta er reyndar ekki svo slæmt. Ég þarf bara að baka nokkrar pavlovur og þær sjá að mestu um sig sjálfar.

|

Ég setti inn nokkrar myndir frá pæjumótinu á Siglufirði um helgina.

Þarna er líka mynd af Sauðargærunni með nýju leikfangadráttarvélina sína. Af einhverri ástæðu kallar hann dráttarvélar aldrei annað en hamborgaragröfur. Hann er afskaplega hrifinn af slíkum tólum og þegar ég leyfði honum að velja sér dót í Skagfirðingabúð stóð valið um þrjár mismunandi hamborgaragröfur; annað dót kom bara ekki til álita.

|

10.8.04

Það er búið að selja mig. Ekki í fyrsta skipti, þetta kemst upp í vana. Síðast, þegar Iðunn var seld til Eddu, fylgdi ég sjálf reyndar ekki með í kaupunum, bara bækurnar mínar, en í þetta skipti var Fróði seldur með manni og mús.

Þetta er heldur ekki fyrsti fundurinn sem ég er á þar sem Oddamenn eru að kaupa eða yfirtaka. En síðast þegar það gerðist fylgdi ég ekki með heldur.

Mér líst annars hreint ekki illa á þetta. Sjáum til.

|

Þetta er veður fyrir grillaðan fisk. Steinbít með svolitlum hvítlauk og chili eða skötusel með nýmöluðum regnbogapipar og svolitlu rósmaríni. Eða nei - nú man ég að ég á humar í frysti. Ekki sérlega stóran að vísu en mig minnir að hann sé góður.

Grillaður humar með hvítlauk, steinselju, smásítrónuberki og salvíu. Eða kannski örlitlu rósmaríni (alls ekki of miklu). Lambasalat, rauðustu tómatarnir í bænum (fræhreinsaðir og skornir í litla teninga), góð ólífuolía, nokkrir dropar af úrvalsgóðu balsamediki. Nýbakað baguettebrauð með, eða foccaciasneiðar ristaðar á grillinu. Vel kælt hvítvín. Köflóttur dúkur á svalaborðið.

Þetta fer nú að verða nokkuð freistandi þriðjudagsmáltíð.

|

9.8.04

Kertafleytingin á Tjörninni er alltaf sérstök stund. Ég dett alltaf niður í melankólíu en það er eiginlega tilgangurinn. Ég fer að horfa út á gáraðan vatnsflötinn og ljósin og alltaf leiði ég hugann ósjálfrátt að börnunum í Hiroshima og Nagasaki. Og svo fer ég að hugsa um öll önnur börn sem hafa þurft og þurfa enn að deyja og þjást. Og þegar þar kemur er vel þegið að einhver komi og trufli mig því annars er hætt við að tárin fari að renna niður kinnarnar. Ég er nefnilega svo meyr. Hef alltaf verið þannig, alveg frá því að ég hágrét yfir myndum í Tímanum af napalmbrenndum börnum í Víetnam og hungursneyðarbörnum í Biafra.

Núna voru það efnafræðistúdentinn og skylmingastúlkan sem komu á hárréttu augnabliki og síðan fleiri og ég fór heim döpur en næstum þurreyg.

En mikið óskaplega var þetta fallegt kvöld.

|

,,Ef þið sköðuðuð aðeins líkamann, þá mætti þola það; en þar sem sum fæða skaðar hugann, þá spillið þið sjálfum mannshuganum. Lítið bara á fiskæturnar ykkar; eru þær ekki ásýndar líkar fiskum, fölar, illþefjandi, heimskar og daufdumbar?"

Nei, Erasmus frá Rotterdam var víst ekkert sérstaklega gefinn fyrir fisk.

Ég var að fá í póstinum í dag ritið Eten en Cultuur/Food and Culture, sem gefið er út í tilefni af veitingu Erasmusverðlaunanna í fyrra. Þar er meðal annars birt ræðan sem Alan heitinn Davidson hélt þegar hann tók við verðlaununum og þar vitnaði hann einmitt í þessi orð Erasmusar - líklega hefði sá mæti maður ekki verið sáttur við að verðlaun kennd við hann væru veitt manni sem lengst af var einkum þekktur fyrir skrif sín um fisk og fiskmatreiðslu.

|

Ég fékk í hendur um helgina jólagjafaóskalistann minn frá 1966, sem hafði legið með einhverjum öðrum pappírum í fórum móður minnar allar götur síðan. Hann er á þremur blöðum og aftan á einu er teikning, væntanlega eftir mig, af úlfalda og manni - vitringi geri ég ráð fyrir - sem báðir bera eitthvað af pökkum. Uppi á hæð er svo hús með þrjár burstir og stafar frá því geislum í allar áttir; þetta á sennilega að vera fæðingarstaður frelsarans, enda ekkert svo ólíkt fjárhúsunum í Djúpadal.

Og hvað langaði mig svo í þegar ég var níu ára? Listinn er tvískiptur, annar hlutinn er merktur Dót og er mun styttri. Þar er brúðumatur, brúður (Barbie), fótboltaspil, sparibaukur, bílar og spil. Bókalistinn er aftur á móti fjórtán númeraðir liðir og er svohljóðandi:

1. Grímur og sálfræðingurinn
2. Anna Heiða (og leyndardómur klettanna, geri ég ráð fyrir)
3. Guli skugginn (Bob Moran)
4. Eyðimerkurrotturnar (Bob Moran)
5. Fjársjóðurinn í Silfurvatni 2
6. Fimm í Álfakastala
7. Dularfulla leikhúsránið
8. Todda kveður Ísland
9. Sabína
10. Eins og allar hinar
11. Óli og Maggi með gullleitarmönnum
12. Óli og Maggi á ísjaka
13. Adda í menntaskóla
14. Matreiðslubók

Ekkert kemur þarna á óvart nema neðsta bókin. Grímur grallari, Bob Moran, Karl May, Enid Blyton, Ármann Kr., Jenna og Hreiðar ... og matreiðslubók. Líklega hef ég ekki verið með neina sérstaka bók í huga, sennilega ekki vitað nafn á neinni matreiðslubók, en svo mikið er víst að mig hefur langað mikið í slíkan grip því að annar styttri listi fannst líka, þó örugglega frá svipuðum tíma - það gæti hugsanlega verið afmælisóskalistinn minn frá því í mars 1967. Efst á þeim lista stendur ,,3 á ég að fá". Ég veit ekki hvað það táknar því að ég veit að ég eignaðist aldrei nema eitt af því sem á listanum er (ja, tvennt, ég eignaðist vissulega slatta af matreiðslubókum með tíð og tíma):

Óli og Maggi með gullleitarmönnum
Matreiðslubók
Föndurbók I og II
Leikrit eftir Davíð Stefánsson
Sirkus
Anna Heiða

Þessi listi er nú ívið fjölbreyttari en sá fyrri þótt styttri sé. Ég hef reyndar ekki hugmynd um hvað Sirkus er - ekki bókin eftir Alistair McLean, hún kom ekki út fyrr en seinna - mér dettur helst í hug pappasirkusinn sem Tóti frændi minn á Frostastöðum átti og ég var alltaf óskaplega hrifin af, kannski var ég að biðja um eitthvað ámóta.

En matreiðslubókadellan er semsagt eldri en ég gerði mér grein fyrir.

|

Komin úr góða veðrinu í Skagafirði og á Siglufirði. Ég var á Króknum til að hitta gömlu hjónin og skoða nýju íbúðina þeirra - sem mér leist alveg hreint ljómandi vel á og gott að sjá hvað þau voru strax búin að koma sér vel fyrir og kunnu vel við sig - og fór svo til Siglufjarðar þar sem Boltastelpan var að keppa á fótboltamóti. Hún stóð sannarlega undir nafni, þar sem liðið hennar vann í sínum flokki og hún skoraði sex af þeim samtals ellefu mörkum sem þær skoruðu, þar á meðal eina markið í úrslitaleiknum. Svava frænka hennar var sömuleiðis í sigurliðinu í sínum flokki og það voru tvær ákaflega kátar og glaðar frænkur sem sátu saman í aftursætinu á leiðinni yfir Siglufjarðarskarðið í dag með verðlaunapeningana sína um hálsinn.

Ég eignaðist merkilega matreiðslubók fyrir norðan, fékk staðfestingu á því að matreiðsluáhugi minn nær mjög langt aftur í tímann, las bók sem mér fannst skemmtilegri en ég hafði eiginlega reiknað með, keypti hamborgaragröfu handa dóttursyninum - frá þessu öllu segi ég betur seinna - og rifjaði upp minningar úr fimmtugsafmæli afabróður míns árið 1964. Það var skemmtileg samkoma.

Ég er að fara aftur norður um næstu helgi í jarðarförina hans.

|